ئەمە لە زووانی عارەبی دا واتە تارمایی، گیان، سایە، گیانێکی مردوو کە خۆی نیشانی زیندووەکان دەدات و تاد..
ئاخوڕ یا ئاخور بەو شوێنە دەگوترێت کە بە قوڕ دروست دەکرێت بۆ ئالیکی ئاژەڵ تا لێئ بخۆن واتە لەسەری بچەرن / بلەوەڕن. جۆرێکیش دروست دەکرێت لە دار یا بەرد و تازەترینیان لە ماددەی کانزا کە لە کاتی پێویستدا لەباتی ئالیک ئاوی تێدەکەن بۆ ئاژەڵ. بەمەیان دەگوترێ کۆل. دیارە کۆل واتای تریشی هەیە بەڵام لێرەدا ئێمە ناپەرژێینە سەر ئەوان.
لە واژەنامە فارسییەکان دا کۆمەڵێک واتای هەیە کە هەموویان پەیوەندییان بە تاج و کڵاوەوە هەیە. دێهخودا دەڵێت ئەم ووشەیە ووشەیەکی لێکدراوی ئاڤێستاییە و لەوێدا نووسراوە (ئەو+سەر). واتە ئەو شتەی لە سەر دەنرێت کە هەمان کڵاو یا تاجە.
جیاوازییەکی رێزمانیی گەورەی نێوان لوڕی و زار و زمانە زاگرۆسییەکانی تر بریتییە لە ئامرازێکی پەیوەندی کە لە فارسی و لوڕی دا هەیە بەڵام لە هۆرامی، کەڵهوڕی، گۆران، سۆرانی و کورمانجی و… دا نییە. ئەم ئامرازە پەیوەندییە هەمیشە بە دووای ناو یا راناودا دێت و دەیبەستێتەوە بە ووشەکەی دووای خۆیەوە. ئەم ئامرازە پەیوەندییە لە فارسی دا بریتییە لە (را) و لە لوڕیش دا (ن)ە.
ناسراوترین مانای ئەم واژەیە لە زووانی فارسی دا بریتییە لە شوێنێکی تەسک و تەنگەڵان وەک نێوان دوو بەرزایی کە دەبێتە دۆڵ یا شیوێکی تەنگ. هەروەها بە واتای (مضیق) یا (گەروو)یش بەکاری دەهێنن کە دەکاتە دەریایەک کە لە دوو لایەوە تەسک دەبێتەوە و ووشکانییەکانی ئەمبەر و ئەوبەری لە یەکتری نزیک دەبنەو وەک تەنگەی هورمز یا گەرووی هورمز لە کەنداوی عەرەب/فارس دا. دیارە لە زمانە زاگرۆسییەکانیش دا هەر بە واتای تەسکایی و تەنگەبەرایئ نێوان دوو بەرزایی هاتووە.
لە ١٤٠ کیلۆمەتریی باکووری رۆژاوای شاری ئەبووزەبی و لە کەنداودایە. دورگەیەکی بچووکی شێوە هێلکەیی هەیە کە تەنیا ١٦١ مەتر لە ئاستی دەریاوە بەرزە. رووبەرەکەی نزیکەی هەفت کیلۆمەتر و نیوە. لەلای باشووریەوە بە پانیی دوو مەتر دەسپێدەکات و تا دەگاتە ئەوپەڕی باکووری دەگاتە ٤٥٠ مەتر. هیچ چەشنە درەختێکی لێ ناڕوێ جگە لە چەند جۆرە گیا و دەوەنێکی بیابانی. لێوارەکانیشی لمین و بەردەڵانە.
