بەشێکی زۆر لە پەیڤ و واژەکانی زمانی ئێمە بەناڕەوا دزراون. زمانەوان و فەرهەنگ نووسانی فارس لە ئێمەیان دزیون و لە فەرهەنگی خۆیان دا جێگایان بۆ کردوونەتەوە. ووشەکان بە راددەیەک دوورن لە زمانی فارسییەوە و بە راددەیەکیش کوردین کە کابرای فارس زمان ناتوانێ رەگ و ریشەیەک بۆ ووشەکان لە زمانی فارسیدا بدۆزێتەوە. بە پێچەوانەوە ووشەکان بەراددەیەک کوردین کە هەرچەندە فارسەکان بەکاریان دەهێنن، بەڵام لە کوردێکی نەخوێندەوار بپرسە زۆر سووک و ئاسان رەگ و ریشەی ووشەکەت بۆ روون دەکاتەوە. زۆرێک لەم ووشانە تۆزکاڵێک گۆڕانیان بەسەرداهێنراوە تا لە کوردیبوون دابشۆرێن. هەندێکیشیان هەروەک خۆیان ماون؛ بەڵام لەبەرئەوەی ئێمە خۆمان هێندە بە سووک و کەم و بچووک دەزانین؛ و پێزانینمان لەسەر زمان و دیرۆک و فەرهەنگمان هێندە کەمە، ناوێڕین بڵێین فڵان یا فیسار ووشەیە هی ئێمەیە. ئەوەندەیش وێرەکیمان نییە واژەکە لە پەیڤین و نووسینمان دا بەکاربێنین.
من ماوەی دە ساڵ دەبێ دەگەڕێم بە شوێن ووشەیەکی کوردیدا کە واتای [ سپۆر]ی ئینگلیسی بدات. لەگەڵ زۆر کەسی زمانەوان و شارەزای بوواری کشتوکاڵی و زیندەزانی گفتوگۆ و راوێژم کرد. هەموو پەرتووکەکانی زیندەزانی و ژیانزانی کە لە فێرگەکانی باشوور دەخوێندرێن، پەیدام کردن و بە ووردی سەرنجم لێدان. چەند جارێک، چەند ووشەی جیاوازم داتاشی و لە نووسینەکانمدا بەکارم هێنا..
پاشان کەوتمە شوێن وشەی [هاگ] کە لە فارسیدا بەکاری دەهێنن لە بەرامبەر وشەی [سپۆر]ی ئینگلیسی. سەرەنجام بۆم دەرکەوت ووشەی [هاگ]، واتە ئەو ووشەیەی کە فارسەکان بەکاری دەهێنن و نایشزانن لە چییەوە هاتووە، و واتای [ سپۆر]یان پێ بەخشیوە، هەمان [هێلکە]ی سۆرانییەکەی خۆمانە و لێمانیان دزیوە. بەڵێ لە زمانی دەوڵەمەندی کوردی دا ووشەکانی [هێڵە، هێلک هێک، هێکە، هاک، هاگ، خا، خای] هەر هەموویان هاوواتای هێلکەن.
هەر بۆیە جارێکی دیکەیش دەڵێم هەموو واژەیەکی فارسی کوردییە؛ بەڵام هەموو کوردییەک فارسی نییە.
سپۆر لە زمانی ئینگلیسی دا بە تۆوێکی وردیلەی کەڕووەکان، قەوزەکان، رووەک و بەکتریاکان دەگوترێت کە بە چاو نابینرێت و تاکخانەییە و هەر کاتێک بکەوێتە شوێنێکی گونجاو و کەشوهەوای لەبار دەپیتێت و دەڕوێت.
No comments:
Post a Comment