زۆر جار کە لە کوردیزانێک پرسیار دەکرێت فڵان کەرەستە یا ئامێر ناوە کوردییەکەی چییە؟ لە وەڵام دا دەڵێت برا گیان ئەو ئامێرە داهێنراوی ئێمەی کورد نییە و لە کوردستانیش بەرهەم نەهاتووە؛ هەربۆیە لە زمانی کوردی دا ناوێکی دیاریکراوی نییە. لەبەر ئەم هۆیانە کاکی کوردیزان هانمان دەدات کە وشەیەکی عەرەبی، فارسی، تورکی یا هەر وشەیەکی تر کە بەهۆی زمانی سەردەستەوە بووەتە باو، بۆ ئەو ناوە بەکاربهێنین. ئیتر جارێکیش لە جاران ئەو کوردیزانە بیر لەوە ناکاتەوە یا نایەوێت بیر لەوە بکاتەوە کە ئەو کەرەستە و ئامێرە لەلایەن فارس و تورک و عەرەبیشەوە دانەهێنراوە؛ ئەی بۆچی ئەوان ناوی تایبەت بە خۆیانیان بۆ داناوە؟ بۆ وێنە (سەییارە، تەییارە، قیتاڕ، میروەحە، موبەرریدە، موجەممیدە، حاسیبە)، (خودرەو، هەواپەیما، بالگەرد، رایانە، گووشی، سامانە) و... ئەمانە هیچکامیان فارس و عەرەب لە داهێنانیان دا کەمترین رۆڵیان نەبووە؛ و وەک ئێمەی کورد بە ئامادەکراوی هاتووونەتە بەر دەستیان؛ کەچی بە فارسی و عەرەبی ناویان بۆ دەسنیشان کراوە و رۆژانەیش ناوەکان بەکار دەهێنن.
زمانی ئێمە زمانێکی دەوڵەمەند و توانایە ئەگەر بە شێوەیەک کە زانستی زمانزانی پەسەندی کردووە لە بواری ووشەسازی دا لەگەڵ زمانەکەمان رەفتار بکرێت، باوەڕ ناکەم هیچ ووشەیەک هەبێت کە نەتوانین لە زمانی کوردیدا بیدۆزینەوە یا دایبڕێژین و دایتاشین. زۆر جار مەرج نییە ووشەکان لەلایەن زمانزانەکانەوە دابڕێژرێن، مەردم خۆی لەبری ووشەیەک، لە هەر ناوچەیەک یەک یا چەند ووشە دروست دەکات و بەکاری دەهێنێت. ئەم جۆرە ووشانە نابێ نادیدە بگیرێن؛ ئەمانە زۆر گرنگتر و رەسەنترن لەوانەی زمانزانەکان دایاندەڕێژن. بۆ نموونە: لەم وێنەیەی سەرەوەدا کۆمەڵێک تەنی شێوە تۆپی رەنگاوڕەنگ هەن کە هەموومان دەزانین کورد داینەهێناون؛ کەچی چەندین ناویان لە زمانی کوردیدا هەیە و زمانزانەکانیش لە دروستکردنیاندا رۆڵیان نەبووە.
میزەڵان\میزڵدان
دەبدەبە
فوودانە
تیزان\تیزانگ
گونەشەیتان
شیشڵدان
پسدانە\پزدانە
پڤدانۆک
بەلبەلۆک
No comments:
Post a Comment