 |
| دەفرێکی پێتری کە مارووتە (کۆڵۆنی)ی کەڕووی تێدایە |
زۆر واژەی جوان و رێک و رەوانی کوردیمان هەن، بە هۆی ئەوە کە لە شێوەزارە دیارەکاندا نیین، لە ئاستی جەماوەری خوێندەواردا کەمتر دەبیسترێن. جا هەر کاتێک کە هاوواتایەکی دیار و بەرچاو یا گونجاو و سادەمان نەبوو، خەڵکی واژەیەکی بیانی بەکاردێنن. نموونە: واژەی ئیستیعمار کە چەند ساڵ لەمەوبەر لە هەژماری پێشووی فەیسبوکم دا باسم کردووە. ئیستیعمار کە ئینگلیسییەکەی بریتییە لە کۆڵۆنی، واژەیەکە لە رووی واتاوە تەواو پێچەوانەی کۆڵۆنییە؛ بەڵام عەرەب خۆی بەم واتایە بەکاریدەهێنێت. ئیستعمار لە رووی واتا و رەگ و ریشەوە مانای ئاوەدانکردنەوە و بنیاتنانە بەڵام واژەی کۆڵۆنی واتە بە مۆڵگە کردن، یا زۆرکردنی ژمارەی مرۆڤ یا هەر زیندەوەرێک لە سنوورێک یا چوارچێوەیەکدا. ئەم واتایە لە سەردەمی ئیستعماریی ئەوروپاییەکاندا بەکاردەهێنرا، کاتێک کە ئەمریکا و ئوسترالیا و ئەفریقا و زۆر شوێنی تریان لە سەرتاسەری جیهاندا پڕ کرد لە ئەوروپایی. هەروەها لە بوواری زیندەزانیش دا بە واتای زاوزێپێکردن و زۆرکردنی زیندەوەر یا ووردەزیندەوەر بەکاردەهێنرێت. بۆ وێنە نموونەیەک لە هاگی قارچک وەردەگرن و لەگەڵ ماددەیەکی خۆراکی لە کەشوهەوایەکی لەباردا دایدەنێن بۆ ماوەی چەند رۆژێک، هاگەکان زۆر دەبن و بەم شتە دەڵێن کۆڵۆنی و بە کردەکەیش دەڵێن کۆڵۆنایز.
لە کوردیدا جاران ئیستعمارمان بەکاردەهێنا، ئێستایش لەم لاو لەو لا دەبیستم کە خەریکە جێگەی ئیستعمار بە کۆڵۆنی پڕدەکەنەوە.
دیارە زمانی کوردی ئەوەندە لاواز و بێدەسەڵات نییە کە ووشەیەکی هاوواتای کۆڵۆنی و ئیستعماری نەبێت؛ بەڵام بەداخەوە زمانەوانەکان و شارەزایانی کوردی کاتێ کە لە سۆرانی و بادینی و ئەمانەدا دەستیان نەکەوتووە، خۆیان ماندوو نەکردووە بۆ دۆزینەوەی لە ناوچە و زاراوەکانی تردا، یان ئەوەندە کاتیان تەرخان نەکردووە بۆ گەڕان بە واژەنامەکاندا.
بە سەرنجدان بە فەرهەنگی (زانستگای کوردستان) - کە لە سای میهرەبانی و دڵگەورەیی کاک هیوا ساڵحەوە بووم بە خاوەنی دانەیەکی چواربەرگی- نووسراوە کە ووشەی (مارووتە) رێک ئەم مانایە دەبەخشێ. واتە رێک هاوواتای کۆڵۆنیی ئینگلیسییە.
مارووتە ووشەیەکی جوان و رەوان و کورت و سادەیە. دەکرێت زۆر واژەی تری لێوە ساز بکرێت.
No comments:
Post a Comment