Friday, June 30, 2023

بەردنیگارەی بێستوون


ئەفسەر و پسپۆری بریتانیایی سێر هێنری راوڵنسن ساڵی ١٨٣٥ و ١٨٤٧ سەردانی ئێران دەکات و بە دژوارییەکی زۆر و بە خستنە مەترسیی ژیانی، کۆپییەک لە نووسراوەکەی کێوی بێستوون هەڵدەگریتەوە. تا ئەو کاتە هیچکەسێک نەیدەزانی ئەم نووسراوەیە بخوێنێتەوە. راوڵنسن کەمێک فارسیی زانیوە. ئەو دووای کۆششێکی زۆر و سوود وەرگرتن لە نووسراوەکانی بابل و پيرسپۆڵس دەتوانێت کۆدەکان بشکێنێت و کلیلی خويندنەوەی نووسراوەکان دەدۆزێتەوە. دڵنیا دەبێت کە ئەوە داریۆس (دارا)ی مەزنی هەخامەنشییە؛ و ئەو نووسراوەیەی بيستوون بە سێ زمانی فارسیی کۆن و بابلی و ئیلامی نووسراوە. ئەم کارە دوو ساڵی خایاند. بەڵام پيشتریش کەسانی وەک گیۆرگ فريدریک گرۆتفەندی ئەڵمانی و ئەنتوان ژان سانت مارتینی فرانسەیی کاری خويندنەوەی بەردەنووس ديرینەکانیان کردبوو و کلیلەکانیان دۆزیبوویەوە.

مەبەست لە نووسینی ئەم کورتە بابەتە تە ئەمەیە ئایا بۆچی ئەڵمانی و فرانسەیی و بریتانیایی لە ووڵاتی ئێمەدا دەتوانن زمانی هەزاران ساڵەی کۆنی ئێمە بدۆزنەوە و بیخوێننەوە لێی تێبگەن، بەڵام ئێمە ناتوانین ئەو نووسراوانە کە بە زمانی خۆمانن بخوێنینەوە؟

مەبەستی دووەمیشم ئەمە بوو کە بڵێم سەدان بەردەنووس و پارچەی بەنرخی نووسراوی ئیلامی لە ئێران و ووڵاتانی خۆراوادا لە مۆزەخانەکاندا هەمارکراون، ئەدی بۆچی دەڵێن هیچکەس ناتوانێت ئیلامی بخوێنیتەوە و لێی تێبگات؟؟ بۆچی ئەمەی بێستوون کە باسی داریوس دەکات، بە زمانی ئیلامییە و دەخوێنرێتەوە، بەڵام ئەو سەدان نووسراوەیەی تر ناخوێنرێنەوە؟؟


No comments:

Post a Comment