Tuesday, November 7, 2023

ئەولیای چەلەبی


وەک زۆربەمان ئاگادارین ئەولیای چەلەبی کوڕی دەروێش محەممدەاغای زیللی، گەڕیدەیەکی تورکی عوسمانی بوو. ئەو لە نێوان ساڵەکانی ١٦١١ و ١٦٨٢ دا ژیاوە. ئەو لە ئەستەمبووڵ لەدایک. بووە و لە ساڵی ١٦٣٠ وە دەستی کردووە بە گەڕان و لە ماوەی جل ساڵدا وەڵاتەکانی عوسمانی و دەوروبەری گەڕاوە. لە هەموو شوێن و ناوچەکان یادداشتی نووسیوە و پاشان لە پەرتووکێکی دە بەرگی دا بە ناوی (سیاحەتنامە) یا (گەشتنامە) گرد و کۆی کردووەتەوە.

سەبارەت بە کورد و کوردستان زۆر شتی نەبیستراو و گرنگی نووسیوە کە هەندێکیان ئەو رووداو و پێشهاتانە بوون کە بە چاو بینیونی و هەندێکیشیان لێکدانەوەی خۆی یا زانیارییەکانی خۆی بوون.
ئەو سەبارەت بە شاری قەزوین دەڵێت کە مەردمی ئەوێ کورد و دەیلەمین و بۆ لەیەکگەیشتن فارسییەکی ساددە بەکاردەهێنن و هەروەها عەرەبیش دەزانن. هەروەها دەڵێت: وێژەوان و هۆنەر و نووسەری زۆری تیدایە و کۆڕە وێژەییەکانیان گەرمە. هەروەها دەڵێت پزیشک و نەشتەرگەری هێژای لێیە.
باسی شاری ماکۆیش دەکات کە دەڵێ سەردەمی خۆی لەلایەن سولەیمان موحتەشەم سوڵتانی عوسمانییەوە قەڵای ماکۆ دراوە بە خانێکی کورد لە هۆزی مەحموودی؛ بەڵام پاشان عەجەمەکان بە فێڵ لە دەستی دەردەهێنن.


No comments:

Post a Comment