Saturday, September 14, 2024

سەترە


سەترە پۆشاکێکە لە هەموو ناوچەکانی لەک و لوڕنشین پیاوان دەیکەنەبەر.  لە شانەوە تا سەروو ئەژنۆکان دادەپۆشێت و هەندێک جار ئێخە و بەرۆکی بە دوگمە دادەخرێت و شاڵیش لەسەر سەترە و لە ناوقەد دەبەسرێت.


لە ناوچەکانی تری وەک کرماشان، گەرمیان و جافەتی کەواسەڵتە یا کەوا و سەڵتە هەبوو کە رەنگە ئێستایش هەندێک بیپۆشن.  لە ناوچەکانی تریش وەک موکریان کەواشۆڕە هەبوو؛ کە هەموویان لە شانەوە تا سەر ئەژنۆ یا خوارووتری دادەپۆشی.  دیارە هەندێک جار ناوەکان تێکەڵ دەکرێن و لە ناوچەیەک بۆ ناوچەیەک دەگۆڕێن. بۆ وێنە لە هەندێک ناوچە کەواسەڵتە یەک ناوە بەڵام لە ناوچەیەکی تر کەوا خۆی جلکێکە و سەڵتەیەش یەکی ترە.  یا کەواشۆرە لە هەندێک شوێن ناوی جلکێکە بەڵام لە شوێنگەلی تر کەوا جلکێکە و شۆڕەیش یەکێکی ترە.

بەڵام مەبەستی سەرەکیی من لە نووسینی ئەم کورتە نووسراوەیە ووشەکانی (سەترە) و (سەڵتە) بوو.  ئەم دوو ووشەیە هەر یەکن بەڵام دەنگی (ر) ی لوڕی لە سۆرانییەکەدا بووە بە (ڵ) و پاش و پێشێکیش بە دەنگی (ت) کراوە.  ووشەی سەترە دەبێ هەمان (ستر)ی عەرەبی بێت بە واتای پاراستن کە ئۆجەلانی مەزن دەڵێت لە بنەچەدا کوردییە و لە ووشەی ئەستێرەوە هاتووە.  ئەمەیش بابەتێکی قووڵی مێژوویی- فەلسەفی -زمانەوانییە.

No comments:

Post a Comment

چووچ

چووچ یا چوچ لە واژەنامە کوردییەکاندا بە مانای سیرەتی منداڵی ساوا هاتووە.  سیرەت واژەیەکی پەرژینییە بە مانای ئەندامی نێرینەی مرۆڤ دێت.  بەڵام...