ئەم واژەیە لە ئینگلیسی دا وەک هێجیمانی بێژە دەکرێت. عەرەب عەرەباندوویەتی و کردوویەتی بە (هەیمەنە). فارس هەر هەمان واژە بە شێوەی دەربڕینی فرانسەیی بەکاردەهێنێ کە بریتییە لە (هێژمۆنی). کوردیش فرانسەییەکەی لە رێگەی فارسییەوە وەرگرتووە و وەک هێژمۆنی یا هەژموونی بەکاریدەهێنێت. ووشەکە لە (هێگیمۆنیا)ی یۆنانییەوە وەرگیراوە. لە یۆنانی دا واتە هێز، دەسەڵات، دەسڕۆیشتوویی، سەروەری، رێبەری. بۆ وێنە بە واتای هێز و رێبەری کردنی دەوڵەت -شارێک بەسەر دەوڵەتشارێکی تردا بەکارهێنراوە. (هێگیمۆنیا) لە فرمانی (هێگیستای) وەرگیراوە بە مانای رێبەریکردن. گومان دەکرێت کە (هێگیستای) لە واژەی (ساگ - ئیۆ)ی پرۆ هیندۆ ئەوروپایی وەرگیرابێ؛ بە واتای شۆپاندن، شوێنهەڵگرتن، سۆراخکردن.
بە بڕوای من رەگی ئەم واژەیە (هێز) ی کوردییە کە هەم لە مانادا و هەم لە بیچمدا لەتەک یونانییەکە یەک دەگرنەوە. وەک دەبینین رەگی ووشەکە لە یۆنانیدا بریتییە لە (هێگ). گۆڕانی دەنگی (ز) بۆ (گ) لە نێوان کوردی و زووانە ئەوروپاییەکاندا زۆر ئاساییە و نموونەمان زۆرە. وەک ماگنا = مەزن. گۆڵد = زەرد. بڕوام وایە لە کوردیدا ووشەی هێز لەگەڵ پاشوەندی (مانە) کە دەبێتە (هێزمانە) بەکاربهێنرێت واتای کتومتی (هێگیمۆنیا)ی یۆنانی و ئەوروپایی دەدات بە ریشە و بیچمی کوردییەوە.
No comments:
Post a Comment