Saturday, April 23, 2022

سەبارەت بە ووشەی کوڕ

شاخی کوڕەکاژاو
وێنەگر: یەعقووب حاجی عەلی باراوی
٢٠\١\٢٠٢٠

وەک لە چەند سەرچاوەیەک دا باس کراوە ووشەی (کوڕ) لە سومەری دا واتە (شاخ، کێو، کەژ، چیا)؛ و هەرچەند لە کوردیی ئەم سەردەمەدا بەم واتایە بەکار ناهێنرێت، بەڵام هێشتا ووشەکە لە برەو نەکەوتووە و وەک بەشێک لە ناوی شاخەکان ماوەتەوە. ئەوەی جێگەی داخە ئەمەیە کە هێشتا فەرهەنگێک یا ئەتڵەسێکمان نییە ناوی هەموو شاخ و دۆڵ و دەشت و شار و گوندەکانی کوردستانی تێدا کۆکرابێتەوە؛ هەربۆیە دەبێ چاوەڕوانی ئایندە بین و بزانین تا خێرخوایەک وەها کارێک دەکات، چەندەها ووشەمان دەفەوتێن و لە ناودەچن.
وەک ئاماژەی بۆ کرا ووشەی کوڕ لە ناوی کۆمەڵێک شاخ دا ماوەتەوە بێ ئەوەی رۆژێک هەستمان بەوە کردبێت کە واتای (شاخ) دەبەخشێت. نموونە:
کوڕەکاژاو، کوڕکوڕ، كوڕیس، تەپەکوڕە، کوڕەژار، کوڕەداوێ، کوڕەمێو، کوڕەی باڵامبۆ، کوڕەی میانە، کوڕەی مریەم، قەڵای کوڕێ .. دیارە کوڕەداوی و کوڕەمێو ئێستا ناوی گوندن لە نزیک سنوورەکانی باشوور-رۆژهەڵات، بەڵام ئەگەری ئەوە هەیە پێشتر ناوی یەکێک لە شاخەکانی دەوروبەری خۆیان بووبێتن. هەروەها تا سی چل ساڵێک لەمەوبەر کورمانجەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان بە موکریانییەکانیان دەگوت کوڕکوڕە. لە لایەکی ترەوە ئۆجەلان پێی وایە ووشەی کورد لە (کوڕ)ی سومەری و پاشگری (د) پێکهاتووە بە مانای شاخ نشین، چیانشین.


No comments:

Post a Comment

چووچ

چووچ یا چوچ لە واژەنامە کوردییەکاندا بە مانای سیرەتی منداڵی ساوا هاتووە.  سیرەت واژەیەکی پەرژینییە بە مانای ئەندامی نێرینەی مرۆڤ دێت.  بەڵام...