زبان بهترین و راحت ترین وسیلە ارتباطی بین انسانها است. یکی از مهمترین امتیازاتی کە انسان دارد و دیگر جانوران ندارند زبان است. بهمین دلیل بە حیوانات گفتە میشود “زبان بستە”لکن انسان زبان بستە نیست بلکە همانگونە کە دست و پاهایش و دندانهایش را بکار میگیرد، زبانش را نیز بکار میگیرد؛ نە فقط برای خوردن، بلکە برای برقراری ارتباطات و رساندن ایدەها و نظراتش بە دیگران. مهمترین دلیل پیشرفت انسان روی این زمین و جهان همین امکان تکلم و سخنوری است؛ کە بجز انسان هیچ موجود زندەای از آن برخوردار نیست. بر اساس مصادر و منابع تاریخی و ادبی، زبان فارسی کە یکی از معدود زبانهای جهان است گذشتەای طولانی دارد، در طول عمر خویش با تغییرات بسیاری مواجە شدەاست. بخصوص بعد گرویدن ملت فارس بە دین اسلام و رسمیت پیدا کردن زبان عربی همچون زبان دینی و مدیریت مملکت، دهها و شاید گفت صدها هزار واژە عربی از این طریق وارد زبان فارسی شدەاست. البتە این احتمال نیز وجود دارد کە قبل از اسلام نیز بدلیل همجواری رابطە بین این دو قوم بودە باشد و واژەهائی بین این دو قوم رد و بدل شدە باشد. بعد از اسلام، حملە مغولها بە خاور میانە و همچنین حملە وسیع ترکها از آسیای میانە بە سوی غرب آسیا، هرکدام بە نوبە خود تاثیر مخربی بر زبان فارسی داشتەاند.
اکنون بعد از قریب بە یک قرن از تشکیل دولت ـ ملت فارس کە همان (ایران) است، علیرغم آنکە در دوران سلطنتی و در دوران جمهوری اسلامی همە امکانات دولت و سرمایە عظیمی برای پیشرفت زبان فارسی بکار گرفتە شدە است، اما هنوز بیش از ٦٠ درصد واژەهای این زبان عربی است. اصلا از نظر یک فارس زبان معمولی، بهترین فارسی دان کسی است کە بیشترین واژەهای عربی را هنگام گفتگو و سخنرانی بکار می برد. زبان عربی تا حدی بر زبان فارسی تاثیر گذاشتە است کە حتی روش جملەبندی و ساختار جملە را نیز بسوی عربی تغییر دادە است؛ همین موضوع باعث شدە است تا تفاوت بین جملە بندی کوردی با جملەبندی فارسی نمایان تر شود.
این یک واقعیت است کە کوردی نیز از واژەها و عبارات عربی استفادە میکند؛ و هزاران واژە عربی الاصل در زبان کوردی وجود دارد اما در کنار همین واژەهای عربی معادل کوردی هم هست و بطور روزمرە از آنان استفادە می شود. تاثیرات و نفوذ زبان عربی بر زبان فارسی تا حدی است کە یک فارس زبان هنگامیکە یک نام فارسی را بە صیغەی جمع بیان میکند بطور ناخوآگاه آن واژە فارسی را بە شیوە عربی جمعبندی میکند؛ برای مثال بجای استادها می گوید اساتید در حالیکە استاد عربی نیست، بجای دستورها ،می گوید دساتیر، یا بجای دفترها می گوید دفاتر و الخ... یا هنگام شمارش نقاط بجای یکم، دوم، سوم و.. می گوید اولا، ثانیا، ثالثا، رابعا..
در چنین وضعیتی انتظار می رود کە افراد از یک طرف، و دولت و ادارات و تشکلهای فرهنگی از طرف دیگر سعی کنند راه حلی برای نجات زبان فارسی پیدا کنند. و البتە کوششهای بسیاری صورت گرفتە است. در این دوران شبکەهای اجتماعی نیز هموطنان فارس زبان چە در داخل ایران چە در ممالک خارجە آنانیکە اهل زبان و فرهنگ هستند تلاشهای زیادی از این طریق انجام دادەاند. رادیو، تلویزیون و سایر رسانەها نیز هر کدام سعی کردە است در این راستا نقشی داشتە باشد. اما هنوز راهی دراز و طولانی در پیش دارند کە انتهای آن قابل رؤیت نیست. دلیلش این است کە اولا: زبان فارسی بخاطر اینکە واژگان بسیاری را از دست دادەاست توانائی و امکانیات ساخت این همە واژەها را ندارد. دوم اینکە بدلیل تغییراتی کە تحت تاثیر زبان عربی در ساختار جملەبندی فارسی بوجود آمدە است، اکثریت اشخاصی کە در این مورد دارند تلاش میکنند، سعی می کنند واژەهای جایگزین را بر اساس همان واژەهای عربی و همان ساختار جملەبندی عربی بسازند. این یک اشتباه است کە تاثیرات مخرب آن در آیندە بهتر عیان خواهد شد. نوسازی و بازسازی زبان فارسی بر اساس زبانی موفق خواهد شد کە با فارسی هم ریشە باشد و همزمان یک زبان متین و استخواندار باشد.
بنظر بندە راحت ترین و بهترین راه حل برای بازسازی زبان فارسی، اخراج واژەهای عربی و جایگزینی آنان، با استفادە از زبان کوردی است. استفادە از زبان کوردی نە بە این معنا کە جای خالی هر واژە عربی را با یک واژە کوردی پر کرد؛ نە، بلکە دولت ایران علنا زبان کوردی را زبان رسمی کشور اعلام کند. در رسانەهای ملی این کشور و در کنار زبان فارسی از کوردی استفادە بعمل آید. در کوردستان این تجربە موفق گردیدەاست؛ هنگامیکە سال ١٩٩٢ رادیۆ آمریکا و بعدا تلویزیون مید تی وی بە هر دو گویش سۆرانی و کورمانجی برنامەیشان را شروع کردند. برای نمونە بعضی اوقات یک خبر بە سۆرانی پخش می شد، سپس دنبالە آنرا بە کورمانجی پخش میکردند. ابتدا کمی ناخوشآیند بود برای شنوندەگان کورد اما رفتە رفتە عادت کردند، و گوش دادن بە هردو قسمت برای آنان عادی شد. آن برزخی کە چهل سال قبل بین سورانی و کورمانجی بود الان از بین رفتە است. آخە فرق بین کوردی و فارسی زیاد نیست؛ اگر واژەهای عربی از آن خارج شوند.
لازم بذکر است کە رسمیت دادن بە زبان کوردی در سطح ایران فقط بە زبان فارسی کمک نمی کند، بلکە از ناحیە اجتماعی، سیاسی و مدیریتی نیز ایران را بە یک دولت دموکراتیک و آزاد تبدیل خواهد کرد. دولتی کە همە اقوام، مذاهب و ادیان با هر عقایدی کە دارند میتوانند در آن و کنار همدیگر زندگی کنند.
No comments:
Post a Comment