Wednesday, January 26, 2022

موونەکە


ناوی ئینگلیسی:       Dodder

ناوی زانستی:      Cuscuta

ناوی  کوردی:  موونەکە، کالووسە، کاڵۆسە، تڕتڕە، رێزڕێزۆکە، زیرە، خێرک، خەیاتە، جلە، پیس پیسە، پیسک پیسکە، بێبنە، دارشکنە، ئەسپس، ئەڤێ، رەگەکیشە.

رووەکێکی مشەخۆرە، ریشەی نییە بەلکوو لەسەر رووەکی تر وەک تەماتە، پیاز، بیبار، وێنجە و هەندێک گوڵ و دار و دەوەن خۆی دەژیێنێت.  جۆرێک لوولەی هەیە دەینووسێنێت بە قەد یا ریشەی رووەکەکانەوە و خۆراکەکەیان بۆ خۆی رادەکێشێت.  لەشێوەی پەتێکی باریکە، رەنگی زەردە، گوڵ و گەڵا دەردەکات و تۆو دەکات و دوواتر تۆوەکانی دەڕوێنەوە.  وەک لە سەرەوە ئاماژەی بۆ کرا لە زمانی کوردیدا ناوی زۆرە، دیارە ئەم ناوانەی لێرە نووسراون کورمانجی و ئەردەڵانی و گۆران و لەکی و کەڵوڕی و کوردیی خوارنگ ناگرێتەوە؛ بەڵکوو بە زۆری ناوچەکانی موکریان و سۆران و بابان ئەم ووشانە بەکاردەهێنن.

مەبەست لە نووسینی ئەم چەند دێرەیش هەر ئەم خاڵە گرنگەیە.  بۆ ووشەیەک بزانە لەم زوانە توانایەی ئێمەدا چەندە واژەی جوان و بەهێزمان هەیە.  هەرچەند تا ئێستا نەمانتوانیوە وەک پێویست سوود لەم هەموو هاواتایە وەربگرین کە لە زمانەکەماندا هەیە بەڵام هیوادارم ئێستا واژەکان کۆبکرێنەوە و تۆمار بکرێن تا لە ئایندەدا نەوەکانمان بتوانن بۆ هەرکام لەم پەیڤانە جێگە و پێگەی شیاو بدۆزرێتەوە.




No comments:

Post a Comment

چووچ

چووچ یا چوچ لە واژەنامە کوردییەکاندا بە مانای سیرەتی منداڵی ساوا هاتووە.  سیرەت واژەیەکی پەرژینییە بە مانای ئەندامی نێرینەی مرۆڤ دێت.  بەڵام...