خودا ووشەیەکی سەدا سەد کوردییە و ووشەیەکی زۆر واتادارە. زۆر لە ناوەکانی تری خودا واتابەخشترە کە لە زمانە جیاوازەکان دا هەن. خودا واتە خوەدی، خێو، خاوەن، خودان. بە واتایەکی تر یانی خاوەنی هەموو جیهان و زیندەواران و ئاسمان و گەردوون.
ووشەی (گۆد)ی ئینگلیسی وەک دەڵێن ریشەیەکی نادیاری هەیە و هەندێکیش دەڵێن دەگەڕێتەوە بۆ سەر ریشەی پرۆتۆ هیندۆ ئەوروپایی. گوایە لە ووشەی (هوتا)ی سانسکریتەوە وەرگیراوە. دیارە گۆڕانی (خ) بۆ (هـ) یا (خ) بۆ (گ)، هەروەها گۆڕانی (د) بۆ (ت) لە نێوان زمانەکان دا زۆر ئاساییە و نموونەی زۆرە. بۆیە بە دڵنیاییەوە هەم (گۆد)ی ئینگلیسی و هەم (هوتا)ی سانسکریت، کە بۆ زمانەوانان واتا و رەگ و ریشەیان نادیارە، ریشەیان لە کوردی دایە و هەمان (خودا) یا (خاوەن)ی کوردییە. لە هەورامی دا جگە لە ووشەی (خوا) واژەی (هوما)یش هەر واتای خودا دەبەخشێت. دیارە گۆڕانی (هـ) بۆ (خ) و (م) بۆ (و) لە نێوان هۆرامی و سۆرانی دا زۆر ئاساییە. وەک هەویر/هەمیر، ناو/نام، زاوا/زاما و تاد..
ووشەی(دییو)شمان لە زوانی فرانسەیی دا هەیە کە وەک دەڵێن لە لاتینەوە وەرگیراوە و لە بنەرەت دا واتە درەخشان، ئاسمان، و بەهەشت. هەروەها هەندێک کەس لە کوردان لایان وایە لەگەڵ ووشەی (دێو)ی کوردی هاوڕیشەیە.
ووشەی (اللە)ی عەرەبی روون و ئاشکرایە کە لە (ئیل، ئیلۆ، ئیلۆهـ، ئیلۆهیم)ی سامی وەرگیراوە و بە ئەگەری زۆر (ال)ی سەرەتا هەمان (ال)ی نیشانەی ناوی ناسراوە لە زمانی عەرەبی دا. واتە ناوەکە خۆی بریتییە لە (ال الە) یا (ئەل ئیلاهـ). تەنانەت کاتێک قورئان یا بابەتێکی عەرەبیش وەردەگێڕن بۆ سەر زمانی ئینگلیس لەجیاتی (اللە) دەنووسن (دە گۆد) واتە (خوداکە). یانی ناوێکی ناسراوە. لە زمانی عیبری دا (ئیلۆهیم) واتە شکۆدار. (ئیل) لە بەشە جیاوازەکانی تەورات دا هاتووە بۆ زۆر مەبەست بەکارهاتووە. یەکێک لە واتاکانی بریتییە لە باوکی خوداکان.
ئەوەی گرنگە باسی بکرێت ئەمەیە کە تەنانەت ئەو جوولەکە و مەسیحیانەیش کە زمانی دایکیان عەرەبییە، بە خودای خۆیان دەڵێن (اللە) نەک (ئیل یا ئیلۆ و ئیلۆهیم).
دەڵێن خودای ئیبراهیم سەرەتا ناوی (یەهوە) بووە. ئەم ناوە لە زۆر زمان دا بە واتای جیاواز لێکدراوەتەوە. ئۆجەلان دەڵێ کاتێ پرسیاری خودا لە ئیبراهیم کرا، لە وەڵام دا بە کوردی گوتی (یە، هەوە) واتە ئەوە ئەوە یا ئەوە خۆیەتی. ئەم دوو ووشەیە کەوتە سەر زمانی جوولەکەکان و تا زەمانێکی دوور و درێژ هەر دەیانگوت (یەهوە) نەک (ئیل، ئیلۆ، ئیلۆهـ و ئیلۆهیم).
No comments:
Post a Comment