Thursday, February 1, 2024

دۆڵ


وەک دەزانین واژەی دۆڵ لە سۆرانی دا واتای شیو، خڕ، دەرە دەبەخشێت.   واتە قووڵاییەک کە دەکەوێتە نێوان دوو گرد یا شاخ و چیاوە و سەرێکی بەرزە و سەرەکەی تری روو لە نزمییە.  لە ئینگلیسی دا دەڵێن (دەیڵ). لە زمانی ئەڵمانی دا دەڵێن داڵاز.  لە هۆڵەندی دا داڵ و لەهەندێ زمانی تریش دا دەڵێن داڵر، دۆڵوو و تاد..  گومان دەکرێت داڵان و دالیز و دهلیزیش هەر لەم واژەیەوە سەرچاوەیان گرتبێت. 

واژەی دۆڵ واتای پتری هەیە. وەک لە جووتواژەی (دەفر و دۆڵ) دا هەیە بە واتای کاسە و کەوچک، قاپ و قاچاخ، هەوڕ و ئامان.   دۆڵ لە لوڕی دا واتاکەی رۆشنترە و ئەوان رێک بە واتای قاپ و دەفر بەکاری دەهێنن.   ئەگەر بە ووردی سەرنج بدەینە ووشەی (دۆلکە) کە واتای (پارچ یا سوراحی) دەدات بۆمان دەردەکەوێت کە لە واژەی (دۆڵ) وەرگیراوە. کاتێ کە دەڵێین دۆلکە واتە دۆڵ یا دەفرێکی بچووک.   هەروەها ووشەی (دۆڵچە)یش هەر لەمەوە وەرگیراوە کە جۆرێک سەتڵ یا پەقرەجە. 

بۆی هەیە هەر ئەم واژەی (دۆڵ)ە بێ کە ناوی (دەهۆڵ)ی لێ ساز بووە؛ چۆنکە ئێستایش لە هەندێ ناوچە لەبری دەهۆڵ دەڵێن دۆڵ.


No comments:

Post a Comment

چووچ

چووچ یا چوچ لە واژەنامە کوردییەکاندا بە مانای سیرەتی منداڵی ساوا هاتووە.  سیرەت واژەیەکی پەرژینییە بە مانای ئەندامی نێرینەی مرۆڤ دێت.  بەڵام...